Ceramika japońska: historia niezwykłego rzemiosła
Ceramikę chyba pierwsi w świecie wynaleźli Japończycy kilka tysięcy lat temu. Lepili garnki oraz rzeźby i wypalali je w piecach. Znacznie później nauczyli się od Chińczyków szkliwić naczynia, ale arystokracja bardziej ceniła te sprowadzane z Chin lub wyrabiane z laki. Dopiero w okresie Muromachi, tzn. w XV i XVI wieku, ceramika japońska rozkwitła, a to dzięki rozpowszechnieniu się... picia herbaty. To kultowe wręcz picie uprawiano wedle skomplikowanego, ustalonego przez mistrzów zen, ceremoniału, który wymagał także odpowiednich naczyń. Te zaś powinny być proste i niewyszukane, w czym zawierać się ma ich piękno.
Czarka raku i ceramika japońska nagomi: piękno w niedoskonałości
Najlepszym przykładem takiej ceramiki są czarki do herbaty, od nazwiska rodowego twórców zwane raku. Czarki te były lepione ręcznie bez użycia koła garncarskiego (wszelako później używano koła). Stwarzały wrażenie nieporadnych, miały grube, nieregularne ścianki, proste kształty i skromną dekorację. Dekorację tworzoną jakby niedbale przez chlapnięcia farby czy spływanie szkliwa, które zresztą podczas wypalania częściowo zmieniało barwę w sposób nie do końca kontrolowany. Niespodzianka dodawała uroku zdobieniu.
Profan mógłby pomyśleć, że taka ceramika jest niedoskonała, bo jej twórcy po prostu nie znali dobrze rzemiosła. Byłby w ogromnym błędzie. Właśnie w owej pozornej niedoskonałości tkwi wyrafinowane piękno, wzbogacone szlachetnymi proporcjami i mistrzowską swobodą – słowem najwyższa sztuka. Dzisiaj zresztą warta fortunę.
Ceramika japońska: zestaw z okresu Edo pełen detali
W okresie Edo, w XVII wieku, zaczęto w Japonii wyrabiać porcelanę. Dekorowano ją motywami arabeskowymi i roślinnymi, ale wkrótce na ścianach naczyń pojawiły się rozmaite zwierzęta: ptaki, tygrysy, owady. Nade wszystko zaś żurawie, symbole powodzenia, dostatku i długowieczności. Nie brakło także kwiatów, krajobrazów, scen rodzajowych i batalistycznych, krótko mówiąc całe bogactwo przyrody i życia. Dekoracje były coraz bardziej finezyjne i wyrafinowane. Jedne ograniczały się do kobaltowych wzorów na białym tle, inne były wielobarwne z użyciem złota lub srebra. Wysoką jakość zapewniała tradycja rodzinna, nakazująca przekazywanie zawodu przez ojca najstarszemu lub najzdolniejszemu synowi rodzonemu lub (z braku takowego) adoptowanemu. Dzisiaj niekiedy już nawet piętnaste pokolenie kontynuuje tradycję.
Ceramika japońska do herbaty (i nie tylko): Imari oraz Satsuma
Nie sposób wymienić wszystkich warsztatów czy ośrodków ceramicznych, wystarczy wymienić Imari i Satsuma, najbardziej znane. Może dlatego, że ich wyroby były najczęściej kopiowane, zwłaszcza w Miśni i w Delfcie. Bo też one najczęściej były sprowadzane do Europy, gdzie budziły ogromny zachwyt. Wszelako Europejczycy nie zdawali sobie sprawy, że dla nich produkuje się ceramikę w gorszym, „europejskim” czyli barbarzyńskim, według ówczesnych Japończyków guście, to znaczy dekorowaną z mniejszą dbałością, za to z większym bogactwem. Sami cenili styl mniej krzykliwy, bardziej powściągliwy i oszczędny. Tylko taki jest prawdziwie piękny.
Jeśli bliska jest Ci ta surowa, naturalna estetyka, odkryj naszą kolekcję ceramiki inspirowanej nurtem wabi-sabi oraz zobacz wyjątkowe japońskie wzornictwo dostępne w Atelier Ardore.
FAQ – Pytania i odpowiedzi o ceramice z Kraju Kwitnącej Wiśni
Czym wyróżnia się ceramika japońska do herbaty?
Tradycyjna japońska ceramika herbaciana, wykorzystywana podczas słynnych ceremonii parzenia matcha, wyróżnia się asymetrią, grubymi ściankami oraz subtelną kolorystyką (często to ręcznie lepione czarki zwane raku). To rzemiosło, które docenia naturalne piękno płynące z prostoty i niedoskonałości.
Czym jest ceramika japońska nagomi?
Słowo nagomi oznacza harmonię, spokój i pogodę ducha. W kontekście ceramiki odnosi się do naczyń, których design, tekstura i kształt mają wprowadzać do codziennego życia równowagę, a procesowi spożywania posiłków i napojów nadawać charakter relaksującego rytuału.
Czy japońska ceramika do sushi różni się od innych naczyń?
Tak. Zestawy do sushi składają się zazwyczaj z płaskich, prostokątnych lub asymetrycznych półmisków, uzupełnionych o drobne miseczki na sos sojowy, pastę wasabi i imbir. Ich minimalistyczny design (często w ciemnych, kontrastujących kolorach) ma eksponować walory wizualne samej potrawy.
Co powinien zawierać tradycyjny ceramika japońska zestaw?
Tradycyjny japoński komplet obiadowy jest bardzo zróżnicowany – Japończycy preferują serwowanie jedzenia w wielu małych naczyniach o różnych kształtach, z których każde jest przeznaczone do innego składnika. Typowy zestaw zawiera więc miseczkę na ryż, miseczkę na zupę, główny talerz na porcję ryby/mięsa, kilka mniejszych talerzyków na pikle oraz czarkę do zielonej herbaty.
