Spółdzielnia Kamionka Łysa Góra – tu rodziła się niezwykła ceramika
Choć Łysa Góra była niewielką wsią, przez kilka dekad przyciągała artystów z całej Polski. To właśnie oni – projektanci, ceramicy, wizjonerzy – sprawili, że „Kamionka” stała się czymś więcej niż tylko spółdzielnią. Stała się kuźnią stylu, miejscem, gdzie rzemiosło spotykało się ze sztuką, a glina zyskiwała duszę.
Bolesław Książek – legendarny czarodziej z Łysej Góry
🎩 Bolesław Książek
Nie sposób zacząć inaczej. Książek był nie tylko kierownikiem artystycznym „Kamionki”, ale też jej sercem i duszą. Przyjechał do Łysej Góry w 1951 roku i został na dwie dekady. To on wprowadził charakterystyczne szkliwa zaciekowe, eksperymentował z formą, kolorem i fakturą. Jego prace – od niesamowitych dzieł jakimi były ścienne kafle ceramiczne po rzeźby – były pełne ekspresji i odwagi. Mówiono o nim: „czarodziej, który z gliny potrafił wydobyć światło”.
Książek stworzył ponad 1600 wzorów naczyń, płytek i rzeźb, a jego styl – łączący ludowość z nowoczesnością – stał się znakiem rozpoznawczym Łysej Góry. Współpracował z artystami z całej Polski, a jego prace trafiały do galerii i muzeów na całym świecie(1).
Nadzieja Kowalów i Maria Słaboń – wizjonerki detalu i koloru
🎨 Nadzieja Kowalów – mistrzyni detalu
Jej sygnowane talerze i patery z motywami ryb, ptaków i kwiatów do dziś osiągają wysokie ceny na aukcjach. Kowalów była znana z precyzji i subtelności. Jej prace łączyły ludową prostotę z artystyczną finezją. Każdy element był dopracowany, a jednocześnie pełen życia – jakby zatrzymała w glinie chwilę z wiejskiego podwórka.
🖌️ Maria Słaboń – kolorystka z wyobraźnią
Choć mniej znana, miała ogromny wpływ na kolorystykę ceramiki z Łysej Góry. To ona wprowadziła intensywne turkusy, głębokie zielenie i kontrastowe zestawienia barw. Jej prace były jak obrazy – malarskie, pełne życia. Często eksperymentowała z fakturą i szkliwem, nadając naczyniom niemal organiczny charakter. Do dziś wielu ceramików, próbując tworzyć ozdobne wazony ceramiczne, w tajemnicy inspiruje się jej odważnymi zestawieniami.
Łysa Góra, ludzie i ceramika – dziedzictwo, które przetrwało
🧑🎓 Uczniowie, którzy stali się mistrzami
Wielu absolwentów technikum ceramicznego w Łysej Górze kontynuowało karierę jako artyści, nauczyciele, projektanci. Ich prace można dziś znaleźć w galeriach, muzeach i prywatnych kolekcjach. To pokazuje, że Łysa Góra była nie tylko miejscem produkcji, ale też edukacji i rozwoju – prawdziwą szkołą życia i sztuki, kontynuującą piękno rzemiosła, które w Atelier Ardore cenimy najbardziej na świecie.
📚 Źródła:
- "Czarodziej z Łysej Góry. Opowieść o Bolesławie Książku" (Bożena Kostuch, wyd. Marginesy)
- Zdjęcie: reprodukcja fotografii autorstwa J. Lesicki
FAQ – Pytania i odpowiedzi (Twórcy z Łysej Góry)
Co oznaczają pojęcia „kamionka Łysa Góra” i „Spółdzielnia Kamionka Łysa Góra”?
Spółdzielnia Pracy Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Kamionka” to kultowy zakład produkcyjny założony w 1947 roku we wsi Łysa Góra w Małopolsce. Natomiast pojęciem „kamionka Łysa Góra ceramika” kolekcjonerzy określają dzziś po prostu wyroby (wazony, kafle, patery) pochodzące z tejże spółdzielni, odznaczające się wyjątkowym, artystycznym stylem.
Czym charakteryzuje się autentyczna ceramika Łysa Góra (sygnatura)?
Oprócz charakterystycznych zaciekowych szkliw, wyroby te często posiadały wyciskane lub ryte znaki firmowe w kształcie stylizowanego loga spółdzielni. Co ważniejsze, artyści tacy jak Bolesław Książek czy Nadzieja Kowalów, nierzadko zostawiali na spodzie unikalne inicjały, numery katalogowe lub wręcz własnoręczne podpisy, co dziś bardzo ułatwia ich identyfikację ekspertom.
Gdzie znajdziemy szczegółowe informacje na ten temat – czy istnieje jakaś książka opisująca tych ludzi?
Hasło „łysa góra ludzie i ceramika książka” to częste zapytanie miłośników polskiego designu. Choć sam tytuł brzmi w ten sposób dość ogólnie, to najważniejszą badaczką tego zagadnienia jest historyk sztuki Bożena Kostuch, autorka rewelacyjnej biografii „Czarodziej z Łysej Góry. Opowieść o Bolesławie Książku”, która stanowi kopalnię wiedzy o tamtejszym środowisku twórczym.
